Buda Eiland

Nieuwe identiteit voor een stadswijk

Spelers
Stadsbestuur Kortrijk: herinrichting culturele infrastructuur + openbaar domein, regiefunctie
AGB Buda: beheer gebouwen en realiseren visie
nv Waterwegen en Zeekanaal: Leiewerken
Kunstencentrum Buda: fusie van de vroegere culturele organisaties en belangrijkste culturele speler op het eiland voor kunstcreatie
Woon- en Zorgcentrum Heilig Hart: herwaardering zorginstellingen en eigenaar Budafabriek,
vzw Designregio ( = samenwerking Stad Kortrijjk, Intercommunale Leiedal, Hogeschool West-Vlaanderen, Stichting Interieur en Voka): belangrijke partner in de Budafabriek
Deelprojecten

Het betreft een combinatie van verschillende ingrepen in het openbaar domein enerzijds en een herinrichting van de culturele infrastructuur in één culturele benadering.

  • Heraanleg Openbaar domein :
    • Heraanleg van de Leieboorden
    • Verlagen kaaien oude Leie-arm

 

    • Paternoster van Secret Gardens
    • Heraanleg Budastraat
  • Uitbouw Kunsteneiland :
    • Budatoren : productiehuis voor podiumkunsten
    • Budascoop : bioscoop; professionele zaal voor hedendaagse podiumkunsten, ontmoetingsruimte, ateliers,…
    • Budafabriek : raakvlak tussen economie, design, kunsten, onderwijs, wetenschap en technologie
    • Herprofileren Broelmuseum en inrichten Paardenstallen
    • Uitbouwen van een coördinatie- en exploitatiestructuur
    • Deelprojecten vanuit een culturele benadering
    • Complementaire private initiatieven, waarvan de grootschalige ingrepen van de zorggroep Heilig Hart mee het nieuwe beeld van Buda-eiland bepalen.

Bijkomende informatie

Frans VandenBossche
Grote Markt 54
8500 Kortrijk
Tel +32 (0)56 27 70 24
frans.vandenbossche@kortrijk.be

Projectwebsite

projectwebsite van de stad Kortrijk


Tijdslijn en sleutelmomenten

2001

  • Dec : beslissing cbs: onderzoek naar de strategie om Buda-eiland om te vormen tot eiland voor kunstcreatie
    • Haalbaarheidsstudie culturele luik, prof. Rudi Laermans
    • Stedenbouwkundige ontwikkelingsstrategie, prof. Bruno De Meulder
    • Juridisch organisatorisch luik, meester J. Lievens
2002
  • Uitvoeren studies met stuurgroep o.l.v. Eric Anthonis
  • 29 mei : cbs beslissing: indienen als project voor stadsvernieuwingsfonds

2003

  • Januari: eindrapport prof Laermans
  • 7 februari: Besl. Vl. Reg.: project op de shortlist geplaatst voor stadsvernieuwingsfonds na eerste fase
  • 7 juli: oprichting van de vzw Buda en aanstelling van een eilandcoördinator om de strategie vorm te geven
  • 22 september: gemeenteraad: goedkeuren projectinhoud, overeenkomsten met de private partners, erfpacht Pentascoop (Budascoop)

2004

  • 30 januari: Besl. Vl. Reg.: goedkeuren stadsvernieuwingsproject en subsidie van 3 mio euro
  • 24 mei: getekende overeenkomst met de Vlaamse regering over het stadsvernieuwingsproject
  • Buda-eiland wordt één van de Maisons Folies als onderdeel van Lille 2004 culturele hoofdstad van Europa
  • 28 december: cbs gunning studie voor de Oude – Leiearm aan de TV Arcadis Gedas – Atelier JPLX – Michel Desvigne
2005
  • 1 januari: oprichting vzw Buda Kunstencentrum: fusie van verschillende culturele organisaties op het eiland tot één kunstenwerkplaats
  • Maart : starten werken Budascoop
  • Mei – juni : 12 Buda-debatten voor  het verfijnen van de visie en uitbouwen draagvlak
  • 14 juni: cbs gunning verbouwen Budafabriek aan architectenbureau 51N4E
2006
  • Naast andere toonmomenten: Decoene tentoonstelling op Buda
  • 2 – 3 september: openingsfeest Budascoop

2007

  • 16 april: oprichting AGB Buda
  • 17 juli: verlijden erfpachtakte voor de Budafabriek
  • 31 oktober: einde werken Kapucijnenstraat en Korte Kapucijnenstraat
2008
  • 2e fase herinrichting paardenstallen als onderdeel museum
2009
  • eerste editie tuinenfestival Secret Garden
  • 27 september: eerste Buda Libre: café voor één nacht als ontmoetingsplaats voor alle creatievelingen
  • 2010
  • 14 juli: cbs: goedkeuren verruimd concept voor de Budafabriek en de werking: verruiming van kunstcreatie en centrum voor beeldende kunst naar het snijpunt tussen kunst, ontwikkeling en innovatie, economie

2011

  • Start werken Budafabriek
  • Start werken Budastraat
2012
  • 14 september: opening Budafabriek
  • Einde werken Budastraat
2013
  • Einde werken Leieverbreding
  • 2014-2015 Verlagen kaaien Oude Leie-arm

Financiële kengetallen

 Raming bij start van het stadsvernieuwingsproject:
  • Totaal: 18,65 mio € (excl. Leiewerken 130 mio €)
  • Stadsaandeel: ca 8 mio €
  • Aandeel privé: 54 %
Raming juni 2012
  • Investeringen stad Kortrijk: 9,8 mio €
  • Aandeel privé: ca 50%

Belangrijkste investeringen:

  • Budascoop: 3 mio €
  • Budafabriek: 3 mio €
  • Kapucijnenstraat: 0,68 mio €
  • Paardenstallen: 0,21 mio €
  • Budastraat: 0,5 mio €
  • Verlagen kaaien Oude Lei-arm: 4,6 mio € waarvan 2,3 mio voor de Stad Kortrijk
 
Subsidies:
  • Stadsvernieuwingsfonds: 3.000.000 €
  • Efro doelstelling 2 Vlaanderen: 974.382 € Budafabric als strategische stadsproject in prioriteit 4
  • Hermesfonds Vlaanderen: 365.393 €
  • Sanering leegstaande fabriekspanden Vl: 385.000 €
  • Interreg IVB NWE: Proud: investering in designstudio: ca 100.000 €

Projectverloop

1. Initiatiefase

Wanneer de Pentascoop verhuist naar Hoog Kortrijk en de oude vestiging te koop staat, stuurt de burgemeester aan op een project voor het Buda-eiland. De handel- en horecafunctie is erg verzwakt en de zorgsector breidt steeds verder uit. Daarnaast zorgen de verbredingswerken aan de Leie voor een volledig nieuw stadslandschap, die een belangrijke potentie inhoudt.
In de studie van Secchi wordt de idee al geopperd om een culturele ontwikkeling op het Buda-eiland te  ondersteunen. In dat licht werd ook de Tack toren reeds gerenoveerd: hier wordt vloer te huur aangeboden
om kunstproducties te ontwikkelen. Een aantal culturele organisaties zijn actief in verschillende onderdelen van hedendaagse kunst ( Dans in Kortrijk, Limelight (film en video), Happy New Ears,…)
Voort bouwend op deze basis, wil het stadsbestuur het eiland omvormen tot een broeinest voor kunstenaars. Dit vormt de kern van een stedelijk vernieuwingsproject. Onder impuls van burgemeester Stefaan De Clerck, wordt het microverhaal van het eiland gekoppeld aan het macroverhaal van de stad.

2. Onderzoeksfase

2002 – 2003
In december 2001 beslist het College van Burgemeester en Schepenen om dit idee te laten onderbouwen door drie studies.
Rudi Laermans onderzoekt de haalbaarheid van het socio-culturele luik en stelt een mogelijke strategie voor.
In een workshop geleid door Bruno De Meulder worden de krijtlijnen uitgezet voor een stedenbouwkundige ontwikkeling van de hele site.
De resultaten van dit denkwerk worden gebundeld in een publicatie (nooit gepubliceerd) van de stad Kortrijk in samenwerking met Leiedal.
Auteurs zijn Bruno De Meulder, Michiel Dehaene en Rudi Laermans.
Ook het juridisch organisatorisch luik wordt uitgewerkt door meester Lievens, die een drieledige structuur voorstelt.
Deze onderzoeksopdracht heeft een dubbele functie : enerzijds een wetenschappelijk gefundeerde visie ontwikkelen en anderzijds een draagvlak creëren voor het idee van Buda als ‘kunstenaarsnest’, zowel bij de bevolking als bij de betrokken culturele actoren en de Vlaamse overheid. Eric Anthonis wordt aangetrokken om de stuurgroep te leiden die het proces moet begeleiden.

3. Planuitwerkingsfase

2004  - 2010
De ontwikkeling van het Buda-eiland moet een cultureel speerpunt zijn voor de regio. De grote waardering van het opzet door het Vlaams Stedenbeleid en de erkenning als stadsvernieuwingsproject ( subsidie van 3 mio €) verhoogt het draagvlak bij het bestuur en versnelt het proces.
In september 2003 keurt de gemeenteraad de principiële samenwerkingsovereenkomst goed met de private partners, in het bijzonder met de Zorggroep H.Hart.
Om het verdere traject te begeleiden wordt op 7 juli 2003 de vzw Buda ( samengesteld uit afgevaardigden van de stad en de culturele actoren) opgericht en een eiland-coördinator aangesteld om de artistieke creatieve missie uit te werken.
De Stad Kortrijk werkt ondertussen de verschillende fysische onderdelen verder uit onder coördinatie van de strategische cel. Het betreft een combinatie van verschillende ingrepen in het openbaar domein enerzijds en een herinrichting van de culturele infrastructuur anderzijds.
Via offertevragen worden ontwerpers aangeduid voor het verlagen van de kaaien van de Oude Leie-arm( Arcadis-Atelier JPLX- Desvigne) en de herinrichting van de Budafabriek (51N4E). Er wordt een kwaliteitskamer georganiseerd om de ontwerpen te bespreken.
De deelname van Buda-eiland als één van de Maisons Folies van het programma van Lille 2004 Culturele Hoofdstad vormt een eerste try-out van de culturele missie van het eiland. In 2005 worden ook 12 Budadebatten georganiseerd om de visie te verfijnen en draagvlak te creëren.
In 2010 wordt het concept van het Buda als eiland van kunstcreatie verruimd tot een plek voor kunst, creativiteit en innovatie. De hefboomfunctie van cultuur, kunst en creativiteit voor de economische vernieuwing wordt onderkend en het Buda-eiland vormt een speerpunt hierin. De Budafabriek, het derde luik van de infrastructuur, wordt de basis om een werking uit te bouwen op het snijpunt van kunst, ontwikkeling en economie.

4. Uitvoeringsfase

2005 – 2015
De verschillende deelprojecten worden één voor één gerealiseerd, telkens gecoördineerd door een projectleider voor elke project.
Voor de uitvoering van de artistieke missie hebben de diverse culturele actoren zich op 1 januari 2005 verenigd in één vzw, nl. vzw Buda Kunstencentrum. Buda Kunstencentrum biedt een werkplek en presentatieplatform aan kunstenaars en is ook een filmhuis. Ze heeft een belangrijke werking rond artists in residence en vormt een prioritaire partner op het Buda-eiland.
Het Broelmuseum heeft zijn werking geheroriënteerd en organiseert elke 2 jaar een belangrijke tentoonstelling rond hedendaagse kunst, design en innovatie.
De Budatoren bestond bij de start van het project. De Budascoop opende op 2 september 2006 en de Budafabriek opent op 14 september 2012.

5. Beheersfase

Op 16 april 2007 werd het Autonoom Gemeentebedrijf Buda opgericht (statuten en aanpassingen statuten), dat instaat voor het beheer van de Budatoren, de
Budascoop en straks Budafabriek en voor het uitdragen en bewaken van de missie van het Buda-eiland.

Evaluatie en Reflectie

 Nog niet beschikbaar

Publicaties en presentaties

Publicaties

  • Stadsvernieuwingsprojecten in Vlaanderen – (2002-2011).  Een eigenzinnige praktijk in Europees perspectief.  Els Vervloesem, Bruno De Meulder en André Loeckx
  • Stadssinnovatie : herbruik is herwaarderen … op zoek naar succesvolle managementpraktijken. 5. Buda-Kunsteneiland, Kortrijk.  Patrick Stouthuysen
  • Van ID naar 3D: besluitvormingsprocessen en beslissingsmacht bij stadsontwikkelingsprojecten.  Thomas Block.

© Copyright 2018 IV Kenniscentrum Vlaamse Steden – Bischoffsheimlaan 1-8 – 1000 Brussel – info@complexestadsprojecten.be | Sitemap